Sheria & Usalama
Kama unaendesha kampuni ya ujenzi Tanzania, kuna sheria moja ambayo huwezi kuikwepa: Sheria ya Afya na Usalama Mahali pa Kazi, Na. 5 ya 2003 (Sura 297) — maarufu kama OSHA Cap. 297. Sheria hii ilianza kutumika tarehe 1 Agosti 2003, ikichukua nafasi ya Factories Ordinance ya mwaka 1950, na inawahusu waajiri wote — kuanzia site ndogo ya nyumba moja hadi miradi mikubwa ya barabara na majengo.
Makala hii inakuelezea kwa lugha rahisi: sheria inasema nini kuhusu PPE, wajibu wako ni upi, na hatari za kutotimiza ni zipi.
Msingi wa sheria ni huu: mwajiri ana wajibu wa kutoa na kutunza vifaa vya kujikinga (PPE) kwa wafanyakazi wote wanaofanya kazi za hatari — bila gharama yoyote kwa mfanyakazi.
1. Kutoa si hiari — ni lazima. Huwezi kumwambia fundi aje na helmet yake mwenyewe, wala kumkata mshahara kwa ajili ya buti za usalama. Gharama ya PPE ni jukumu la mwajiri, kisheria.
2. Kutunza ni sehemu ya wajibu. Sheria haisemi tu "toa" — inasema toa NA tunza. Reflective vest iliyochanika au helmet iliyopasuka haitimizi matakwa ya sheria. Unahitaji mfumo wa ukaguzi na ubadilishaji wa mara kwa mara.
3. Vibarua nao wanahusika. Hapa ndipo makampuni mengi ya ujenzi yanapokosea. Sheria za kazi Tanzania hazitofautishi mfanyakazi wa mkataba na kibarua wa siku — wote wana haki sawa ya kupatiwa vifaa vya kujikinga na huduma za afya kazini. Ile dhana ya "huyu ni kibarua tu, hahitaji PPE" ni hatari kisheria.
PPE ni sehemu moja tu ya mfumo mzima wa usalama unaotakiwa:
Mwakilishi wa Afya na Usalama: Site yenye wafanyakazi zaidi ya wanne inatakiwa kuteua kwa maandishi mwakilishi wa afya na usalama.
Mafunzo: Mwajiri anatakiwa kutoa maelekezo, mafunzo na usimamizi wa usalama. Mafunzo yanatakiwa kufanyika angalau mara moja kila miaka miwili.
Usajili na Ukaguzi: OSHA (Occupational Safety and Health Authority) hukagua maeneo ya kazi kwa mujibu wa sheria hii. Wakaguzi wana mamlaka ya kuingia site yako wakati wowote.
Viwango vya Ubora: PPE inayotumika inatakiwa kukidhi viwango vya TBS (Tanzania Bureau of Standards), na kanuni za matumizi sahihi zinasimamiwa na OSHA.
Kwa kazi za ujenzi, hizi ndizo PPE za lazima kulingana na aina ya kazi:
Helmet (hard hat) — wafanyakazi wote site; huzuia vitu vinavyoanguka.
Buti za usalama (steel toe) — wafanyakazi wote site; huzuia misumari na vitu vizito.
Reflective vest — wote, hasa karibu na mitambo au barabara; huongeza kuonekana.
Glovu za kazi — mafundi na vibarua; huzuia majeraha ya mikono.
Miwani ya usalama — kazi za kukata, kuchomelea na kusaga; huzuia vipande na cheche.
Vifaa vya masikio — maeneo ya kelele kubwa; huzuia uziwi wa kazi.
Overall / workwear — wafanyakazi wote; huzuia vumbi, kemikali na jua.
Harness — kazi za urefu; huzuia kuanguka.
Fikiria hesabu hii: overall bora ya polycotton ni TSh 47,000. Ajali moja ya kazi inaweza kukugharimu mamilioni — matibabu, fidia kupitia WCF (ambako tayari unachangia 1% ya mishahara), kusimamishwa kwa mradi baada ya ukaguzi wa OSHA, faini, na uharibifu wa sifa ya kampuni mbele ya wateja wakubwa.
Zaidi ya hapo, taasisi nyingi za umma na makampuni makubwa siku hizi yanakagua compliance ya OSHA kabla ya kukupa tender. PPE bora si gharama — ni sehemu ya sifa zako za kushinda kazi.
1. Orodhesha kazi zote za hatari kwenye site zako.
2. Ainisha PPE inayohitajika kwa kila kazi.
3. Nunua PPE inayokidhi viwango vya TBS — kwa idadi inayotosha wafanyakazi wote, wakiwemo vibarua.
4. Weka rejista ya utoaji wa PPE (nani amepokea nini, lini).
5. Panga ukaguzi wa PPE kila mwezi na ubadilishaji wa vifaa vilivyochakaa.
6. Teua mwakilishi wa afya na usalama kama una wafanyakazi zaidi ya wanne.
7. Panga mafunzo ya usalama angalau kila miaka miwili.
Monsun Specialized Garments ni mtaalamu wa workwear na PPE kwa makampuni ya Tanzania. Tunatoa overalls, reflective wear, na mavazi ya usalama kwa sizes S–3XL na Oversize, na huduma ya branding ya jina na nembo ya kampuni yako. Tunapokea bulk orders na tunafanya delivery ndani na nje ya nchi.
Dar es Salaam: Kimara Korogwe | +255 710 200 700 | sales@msg.co.tz
Mwanza: Nyanza Shopping Center, Shop No. 48 | +255 710 200 900 | mwanza@msg.co.tz
Makala hii imeandaliwa kwa kuzingatia sheria na kanuni rasmi za Tanzania zifuatazo:
MSG ni mzalishaji na muuzaji wa workwear, uniforms na PPE Tanzania. Pata sampuli, ushauri na bei ya jumla.